Ukąszenie kleszcza – co robić?
2025-09-24
Różowy październik – miesiąc świadomości raka piersi
Październik to światowy miesiąc świadomości i profilaktyki raka piersi, obchodzony od 1985 roku pod symbolem różowej wstążki. W ramach tych działań, 15 października przypada Europejski Dzień Walki z Rakiem Piersi. Pamiętajmy, że kluczowe pytania – „Jak wykryć raka piersi?” oraz „Jaka jest profilaktyka?” – pozostają ważne przez cały rok! Choć październik jest idealnym czasem, by zwrócić uwagę na te kwestie, kobiety powinny badać się regularnie i badać się profilaktycznie.
Nowotwór piersi – jeden z najczęstszych nowotworów na świecie!
Rak piersi jest najczęściej diagnozowanym nowotworem złośliwym u kobiet na całym świecie, choć rzadko, może wystąpić również u mężczyzn.
Nowotwór złośliwy gruczołu sutkowego należy do najpowszechniejszych na świecie. Wśród kobiet jest on nie tylko najczęściej rozpoznawanym rakiem, ale także najczęstszą przyczyną zgonów onkologicznych. Szacunki z 2022 roku wskazują, że diagnozę usłyszało 2,3 miliona kobiet (co stanowiło 24% wszystkich rozpoznań nowotworowych), a 670 tysięcy zmarło
Zachorowalność na raka piersi w Polsce
Rak piersi dotyka zarówno kobiety, jak i mężczyzn, jednak u kobiet występuje nieporównywalnie częściej. W Polsce jest to najpowszechniejszy nowotwór wśród kobiet, diagnozowany ponad dwukrotnie częściej niż rak płuca, który jest drugi w kolejności. U mężczyzn natomiast należy do rzadziej rozpoznawanych.
Statystyki zachorowań w Polsce (2013–2022):
W analizowanym okresie rejestrowano średnio 19,4 tys. nowych przypadków raka piersi rocznie. Zdecydowaną większość, bo aż 99,2% diagnozowano u kobiet (około 19,25 tys. rocznie). U mężczyzn notowano średnio zaledwie 149 zachorowań rocznie. Przekładając to na skalę populacji, rak piersi rocznie rozpoznawano u jednej na ok. 1 tys. kobiet, ale tylko u jednego na ok. 125 tys. mężczyzn.
Jakie są czynniki ryzyka zachorowania na raka piersi?
- wiek – wzrost zachorowalności po 35 roku życia, najwięcej zachorowań pomiędzy 50–70 rokiem życia,
- obciążenie genetyczne – mutacje genu BRCA1 lub genu BRCA2
- czynnik hormonalny, np. wczesne wystąpienie pierwszej miesiączki lub późna menopauza,
- wieloletnie przyjmowanie hormonów,
- otyłość, niewłaściwe odżywianie,
- brak aktywności fizycznej,
- nadmierne spożywanie alkoholu,
- wcześniejsze choroby piersi.
Jakie są objawy raka piersi?
Najczęstszym objawem raka piersi jest pojawienie się guza w obrębie gruczołu piersiowego, co występuje u 65% do 76% pacjentek. Taki guz jest zazwyczaj twardy, może mieć nierówną powierzchnię, a jego granice są zwykle dobrze wyczuwalne.
Nowotwór może manifestować się również zmianami w samej brodawce sutkowej, takimi jak wyciek, jej wciągnięcie, pogrubienie, zmiana zabarwienia lub pojawienie się owrzodzeń.
Inne niepokojące sygnały dotyczą kształtu i tekstury piersi:
- Zmiana wielkości lub kształtu piersi.
- Zmiany skórne wokół brodawki – skóra może być zaczerwieniona, pogrubiała, z obecnością twardego nacieku lub owrzodzeń.
- Charakterystyczne zaczerwienienie i zgrubienie skóry, tzw. „skórka pomarańczowa”, co świadczy zazwyczaj o znacznym miejscowym zaawansowaniu choroby.
Ponadto, należy zwrócić uwagę na powiększenie węzłów chłonnych w dole pachowym oraz poszerzenie żył skóry piersi.
Profilaktyka raka piersi
- Samobadanie piersi – najlepiej rozpocząć pierwszego dnia po miesiączce. Polega ono na oglądaniu i badaniu dotykiem. Wszelkie niepokojące zmiany (guzki, zmiany kształtu, wyglądu, koloru, wydzielina z brodawki czy łuszczenie naskórka) należy natychmiast skonsultować z lekarzem. Niezależnie od wyniku samobadania, raz w roku konieczna jest wizyta profilaktyczna u specjalisty.
- USG piersi – jest badaniem nieinwazyjnym, bezbolesnym i w pełni bezpiecznym, dlatego może być wykonywane również u kobiet w ciąży. Nie wymaga ono specjalnych przygotowań i można je wykonać w dowolnym dniu cyklu, choć zaleca się termin w pierwszej połowie, najlepiej między 1. a 10. dniem. USG piersi najlepiej wykonywać raz w roku profilaktycznie.
- Mammografia – należy wykonywać: co dwa lata w wieku 40–49 lat i corocznie po ukończeniu 50 lat. Szacuje się, że ta regularna profilaktyka obniża śmiertelność z powodu raka piersi o 15% do 30%.
- Badania krwi – krew jest najczęściej używanym materiałem do wykonania testów na obecność mutacji w genach BRCA1 i BRCA2. Wykrycie tych mutacji oznacza znacznie podwyższone ryzyko zachorowania na raka piersi i jajnika, co pozwala na wdrożenie intensywnego programu profilaktycznego. Badania krwi pozwalają także na ocenę ogólne stanu zdrowia, w tym stanów zapalnych, które często towarzyszą w procesie nowotworowym. Co istotne -badania krwi są ważne w profilaktyce i diagnostyce raka piersi, choć nie zastępują kluczowych badań obrazowych(mammografii i USG) ani samobadania.
Pamiętaj, profilaktyka i regularne samobadanie są kluczem do wczesnego wykrycia nowotworu, dając największą szansę na pełne wyleczenie!!
Z okazji Różowego Października 2025 przygotowaliśmy Specjalny Pakiet badań dla Kobiet, znajdziecie w nim takie badania jak:
- morfologię
- crp
- progesteron
- estradiol
- witaminę D3
- marker CA 15-3
Chcesz wykonać badania bez wychodzenia z domu? Zamów Laboversum i wykorzystaj czas w pełni!
Artykuł napisany na podstawie:
World Health Organisation. Breast Cancer. Fact sheet [Internet]. New York: World Health Organisation; 2024 [28.09.2024]. https://www.who.int/news-room/fact-sheets/detail/breast-cancer.
Dane publikowane przez: Stacje sanitarno-epidemiologiczne oraz onkologia.gov.pl
