Jak działa tarczyca?

Problemy związane z zaburzeniem parametrów tarczycowych TSH, fT4 oraz fT3 dotykają coraz większą ilość pacjentów. W Polsce patologię tarczycy stwierdza się trzykrotnie częściej u kobiet niż u mężczyzn. 

Jednak czy wiedziałeś, że odchylenia powyższych parametrów nie zawsze muszą być związane z nieprawidłowym funkcjonowaniem tarczycy? Wyjaśnijmy pokrótce, co z czego wynika i jak sami, w życiu codziennym, możemy zadbać o nasze tarczycowe zdrowie.

Tarczyca to gruczoł wydzielania wewnętrznego. Funkcją gruczołu jest produkcja oraz uwalnianie do krwi hormonów, które oddziałują na komórki naszego ciała. Cała produkcja hormonów tarczycy zaczyna się już w mózgu. Tak, ponieważ TSH nie jest wydzielane przez tarczycę, a przez przysadkę mózgową. Następnie TSH za pomocą krwiobiegu przemieszcza się do tarczycy i tam stymulując ją, powoduje wydzielanie T3 i T4 do krwi. 

Cały ten mechanizm działa na zasadzie sprzężenia zwrotnego - jeśli we krwi poziom hormonów T3 i T4 jest za wysoki, wówczas do mózgu dociera informacja o zahamowaniu produkcji TRH i dalej TSH. Jeśli natomiast poziom hormonów jest za niski, dochodzi do stymulacji i ponownego zwiększenia ich produkcji - wszystko powinno działać jak dobrze naoliwiona maszyna.

Skoro już wiemy, że mózg, a konkretnie przysadka uwalnia TSH, to musimy także wiedzieć, iż niezbędne do tego procesu są neuroprzekaźniki. Co ciekawe - neuroprzekaźniki w ponad 90% wytwarzane są w jelitach. A co za tym idzie, to jak się odżywiamy i dbamy o nasz układ trawienny, przekłada się na zdrowie naszej tarczycy. Dodatkowo, niektóre leki i substancje także mogą wpływać na pracę podwzgórza i przysadki: heparyna, kortykosteroidy, furosemid, leki nasenne, alkohol i wiele innych. Ponadto każdy uraz w obrębie głowy może również przyczynić się do zaburzeń układu nerwowego i negatywnie wpływać na produkcję hormonów.

T4 czyli tyroksyna jest głównym hormonem tarczycy (>90% całkowitej produkcji hormonów). Jest to nieaktywny prohormon, który musi zostać zmieniony do aktywnej formy T3. Dopiero T3 może brać udział w produkcji energii w każdej komórce naszego ciała. Proces konwersji T4 do T3 zachodzi dzięki enzymowi (dejodynaza), którego działanie zależne jest od selenu i cynku. Zauważ, że pomimo zdrowej tarczycy i odpowiedniej produkcji T4, może wystąpić problem z konwersją i wtedy poziom T3 będzie zaniżony, a co za tym idzie, Euthyrox nie zawsze się sprawdzi.

Jak widać, na stężenia hormonów we krwi ma wpływ wiele czynników. Aby móc ocenić, na jakim etapie całego procesu jest problem, niezbędne jest badanie wszystkich trzech parametrów: TSH, fT3 oraz fT4. Oznaczenie, obserwacja i porównywanie tych parametrów daje dalsze możliwości diagnostyczne. 

Nadczynność tarczycy:

Stan nadmiernego wytwarzania i uwalniania hormonów przez tarczycę do krwiobiegu.
W efekcie wyniki badań krwi pokażą: podwyższony poziom fT4 i fT3, a obniżony poziom TSH.
Jeśli tarczyca uwalnia do krwi nadmiar hormonów T3 i T4, to TSH jest hamowane po to, żeby nie stymulowało gruczołu tarczowego do jeszcze większej produkcji.

Istnieje także subkliniczna nadczynność tarczycy: TSH jest obniżone, natomiast fT3 i fT4 w normie. Jest to typowa dla starszych ludzi, niedająca objawów nadczynność.

Objawy nadczynności tarczycy:

- Drażliwość
- Nadciśnienie
- Problemy ze snem
- Zwiekszona potliwość
- Zwiększony apetyt, a spadek masy ciała
- Nietolerancja ciepła
- Zaburzenia miesiączkowania
- Wytrzeszcz oczu (w przypadku choroby Gravesa-Basedowa)

Hormony tarczycy regulują wiele procesów w organizmie, takich jak metabolizm, temperatura ciała czy praca serca, dlatego nadczynność powoduje przyspieszenie tych procesów.

Najczęstsze przyczyny nadczynności tarczycy to:

- Choroba Gravesa-Basedowa: Autoimmunologiczne schorzenie, w którym układ odpornościowy atakuje tarczycę, pobudzając ją do nadmiernej produkcji hormonów
- Wole toksyczne: Powiększenie tarczycy, które prowadzi do nadmiernej produkcji hormonów
- Nadmierna podaż jodu
- Leki: Niektóre leki mogą powodować nadczynność tarczycy jako efekt uboczny np. Dopamina, kortykosterydy

Niedoczynność tarczycy

Niedoczynność tarczycy to schorzenie, w którym tarczyca produkuje zbyt mało hormonów tarczycowych. Hormony te są niezbędne do prawidłowego funkcjonowania wielu organów i układów w naszym organizmie. Kiedy ich brakuje, pojawiają się charakterystyczne objawy, które mogą znacząco obniżyć jakość życia.W efekcie wyniki krwi pokażą: podwyższone TSH, a obniżone fT3 i fT4.
Jeśli tarczyca uwalnia do krwi za mało hormonów T3 i T4, to TSH jest wytwarzane po to, żeby stymulowało gruczoł tarczowy do większej ich produkcji.
W większości przypadków niedoczynność ma podłoże autoimmunologiczne - występują wtedy przeciwciała anty-Tg oraz anty-TPO we krwi.

Objawy niedoczynności tarczycy:

- Wole
- Sucha skóra
- Zmniejszenie apetytu, a zwiększenie masy ciała
- Zmęczenie, osłabienie
- Zmniejszenie tolerancji na zimno
- Zwiększenie poziomu cholesterolu
- Wysokie ciśnienie tętnicze
- Wolne tętno
- Obrzęki
- Zaburzenia miesiączkowania

Najczęstsze przyczyny niedoczynności tarczycy to:

- Choroba Hashimoto: autoimmunologiczne zapalenie tarczycy, które prowadzi do jej uszkodzenia
- Leczenie nadczynności tarczycy: po usunięciu części tarczycy lub leczeniu jodem radioaktywnym może wystąpić niedoczynność
- Niedobór jodu: jod jest niezbędny do produkcji hormonów tarczycy
- Leki: niektóre leki mogą powodować niedoczynność tarczycy jako efekt uboczny

Leczenie tarczycy

Dbanie o zdrowie tarczycy jest bardzo istotne. Hormony tarczycy mają ogromny wpływ na każdą komórkę naszego ciała. Nadczynność lub niedoczynność tarczycy często dają nietypowe objawy - dlatego prawidłowa diagnostyka laboratoryjna jest podstawą do postawienia diagnozy. Pamiętaj, że prawidłowa diagnostyka, regularne badania krwi i odpowiednio dobrana terapia to klucz do zdrowia.

Chcesz wykonać badania tarczycy?

Badania krwi w Twoim domu lub firmie? Jak zamówić badania krwi w domu? Skontaktuj się z nami, wspólnie ustalimy dogodny termin :)